Η πολιτική καμπή που διανύει η Βολιβία μετά τις τελευταίες εκλογές, οι οποίες απομάκρυναν την λαϊκή αριστερά από την εξουσία, αναμένεται να έχει άμεσες επιπτώσεις στην εξωτερική πολιτική. Όλα δείχνουν προς μια αναδιάρθρωση της εθνικής διπλωματίας, αν και η νέα κυβέρνηση θα ξεκινήσει τη θητεία της με ανοιχτούς λογαριασμούς: καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ήδη έχουν φτάσει σε διεθνείς θεσμούς, καθώς και κατηγορίες κατά της απερχόμενης διακυβέρνησης για ύπαρξη πολιτικών κρατουμένων της αντιπολίτευσης.
Σε αυτό το σκηνικό προστίθεται ότι το βολιβιανό κράτος δεν διαθέτει πλέον, όπως το 2006 όταν ο Έβο Μοράλες ανέλαβε την εξουσία, τα τεράστια έσοδα από την πώληση φυσικού αερίου. Αντίθετα, βρίσκεται προ των πυλών νέας διεθνούς διαιτησίας, μετά την ανακοίνωση της πολυεθνικής Shell για αγωγή λόγω παραβίασης συμβολαίου.
Ενώ τρεις ειδικοί και πρώην διπλωματικές αρχές συμφωνούν ότι το νέο κυβερνητικό σχήμα πρέπει να ξεκινήσει με πλήρη αναδιάρθρωση της διπλωματίας –προκειμένου να δρομολογήσει ένα νέο αντικρίσης οικονομικό μοντέλο– ο απερχόμενος πρόεδρος Λουίς Άρσε (MAS) κινείται με τρεις κινήσεις που επιβεβαιώνουν την ιδεολογική του γραμμή διεθνώς.
Πρώτον, εκφράζει την πλήρη στήριξή του στο καθεστώς του Νικολάς Μαδούρο, σε μια περίοδο έντασης με τις ΗΠΑ. Δεύτερον, προβάλλει προσέγγιση στη σχέση με τη Χιλή. Και τρίτον, διαβεβαιώνει τους ηγέτες της συμμαχίας ALBA-TCP ότι, παρά την εκλογική ήττα, η αριστερά θα αναγεννηθεί στη Βολιβία με τη στήριξη του «λαού».
Πολιτικοί κρατούμενοι και ανθρώπινα δικαιώματα
Τις τελευταίες ημέρες, έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και παρέμβαση εκπροσώπου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έφεραν στην επιφάνεια τις καταγγελίες για παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων πολιτικών κρατουμένων, όπως του κυβερνήτη της Σάντα Κρους, Λουίς Φερνάντο Καμάτσο, της πρώην προέδρου Τζανίν Άνιες και του πρώην πολιτικού ηγέτη της Ποτόσι, Μάρκο Αντόνιο Πουμάρι.
«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει ψηφίσματα που εκφράζουν ανησυχία και ζητούν την απελευθέρωση συγκεκριμένων προσώπων, τα οποία έχουν διωχθεί και φυλακιστεί στη χώρα και εξακολουθούν να παραμένουν υπό κράτηση», δήλωσε η Ανναλίζα Κοράντο, επικεφαλής της ευρωκοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας.
Πέρα από αυτές τις περιπτώσεις, το βολιβιανό κράτος αντιμετωπίζει πάνω από 20 δίκες στην Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Corte-IDH) για βασανιστήρια, εκτελέσεις και παραβιάσεις δικαιωμάτων. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η υπόθεση του ξενοδοχείου Las Américas (2009, κυβέρνηση Μοράλες), όπου σκοτώθηκαν ο Ιρλανδός Μάικλ Ντγουάιερ και δύο ακόμη άτομα.
Η αναδιάρθρωση της διπλωματίας
Η πρώην υπουργός Εξωτερικών Κάρεν Λογκαρικ προτείνει τρεις άξονες για τη νέα βολιβιανή διπλωματία:
Σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα βάσει του διεθνούς δικαίου,
Ενίσχυση διμερών σχέσεων με όλα τα δημοκρατικά κράτη,
Ανασυγκρότηση του ΥΠΕΞ με αξιοκρατικό διπλωματικό κλάδο για όλους τους επαγγελματίες του εξωτερικού υπηρεσιακού σώματος.
«Πιστεύω ακράδαντα ότι η επόμενη κυβέρνηση θα σεβαστεί τα ανθρώπινα δικαιώματα, το Σύνταγμα και τους νόμους», δήλωσε στην εφημερίδα El Deber η διπλωμάτης, υπογραμμίζοντας ότι θεμέλιο της διπλωματίας πρέπει να είναι ο σεβασμός σε πρόσωπα και κράτη.
Ο διπλωμάτης και βουλευτής Γκουστάβο Αλιάγα τόνισε ότι η «διπλωματία των λαών», που εφάρμοσαν οι κυβερνήσεις του MAS, «κατέστρεψε την εικόνα της εξωτερικής πολιτικής της Βολιβίας».
Προτείνει τέσσερις κατευθύνσεις:
Βελτίωση σχέσεων με γειτονικές χώρες –ιδιαίτερα Αργεντινή, Περού και Χιλή– που τους τελευταίους μήνες διατύπωσαν σοβαρές ενστάσεις για τη Βολιβία,
Επαναφορά πλήρων διπλωματικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες,
Αναθεώρηση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση,
Αποχή της απερχόμενης κυβέρνησης από αποφάσεις που δεσμεύουν διεθνώς τη χώρα, όπως η στήριξη στο καθεστώς Μαδούρο ή η προσέγγιση με τη Χιλή.
Τέλος, ο διπλωμάτης Χάιμε Απαρίσιο υπογραμμίζει: «Η Βολιβία πρέπει να αλλάξει ριζικά την εξωτερική πολιτική της, αφήνοντας στην άκρη ιδεολογικά συμφέροντα και δίνοντας προτεραιότητα στα συμφέροντα του κράτους». Όπως εξηγεί, για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης «η Βολιβία χρειάζεται να αποκαταστήσει τις καλύτερες σχέσεις με την ΕΕ, τις ΗΠΑ και τις χώρες που μπορούν να συμβάλουν στις επενδύσεις. Χωρίς τη στήριξη της Ευρώπης, της Ιαπωνίας και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η χώρα δεν θα μπορέσει να εξασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους».
Πηγή: El Deber. Bolivia.
