Karen DeYoung / The Washington Post. Η συναλλακτική προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου προς τη Λατινική Αμερική έχει μοιράσει ανταμοιβές σε ορισμένες χώρες. Για άλλες, αποτελεί μια ανεπιθύμητη επιστροφή στη μακρά ιστορία της αμερικανικής παρέμβασης στο Δυτικό Ημισφαίριο.
Η κλιμακούμενη ρητορική του Τραμπ για τη Βενεζουέλα και οι στρατιωτικές κινήσεις προκαλούν ανησυχία στους ηγέτες της περιοχής
Την περασμένη εβδομάδα, αφού ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατέστησε σαφές ότι δεν σκόπευε να παραστεί, η Δομινικανή Δημοκρατία ανακοίνωσε την αναβολή της Συνόδου των Αμερικών, της τριετούς συνάντησης των ηγετών του Δυτικού Ημισφαιρίου για την αντιμετώπιση κοινών προτεραιοτήτων και ανησυχιών.
Πηγή: US Department of War / Army Staff Sgt. Deonte Rowell
«Βαθιές διαιρέσεις … αυτή τη στιγμή εμποδίζουν έναν παραγωγικό διάλογο», ανέφερε το Υπουργείο Εξωτερικών, σημειώνοντας ότι η συνεδρίαση που επρόκειτο να φιλοξενήσει στις αρχές Δεκεμβρίου θα επαναπρογραμματιστεί.
Ο Λευκός Οίκος είχε επισημάνει ότι η εκδήλωση συνέπιπτε με τα σχέδια του Τραμπ να παραστεί στην κλήρωση για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, που έχει προγραμματιστεί για τις 5 Δεκεμβρίου στο Κένεντι Σέντερ.
Η απόσυρση του Τραμπ ήρθε καθώς λιγότερες από τις μισές από τις 29 χώρες που έχουν συμμετάσχει σε προηγούμενες συνόδους είχαν δηλώσει συμμετοχή, σύμφωνα με περιφερειακούς αξιωματούχους που γνωρίζουν τον σχεδιασμό και μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω των εντάσεων στο ημισφαίριο.
Αλλά ακόμη και χωρίς την παρουσία του, οι πολιτικές του Τραμπ προοιωνίζονταν μία διπλωματική σύγκρουση. Η συναλλακτική του προσέγγιση — παροχές σε όσους συνεργάζονται και τιμωρία σε όσους τον επικρίνουν ή παρεμποδίζουν τα σχέδιά του — έχει δημιουργήσει βαθύ ρήγμα μεταξύ των κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής.
Η διεξαγωγή της συνόδου τώρα, ανέφερε ένας ανώτερος Λατινοαμερικανός αξιωματούχος, «δεν θα ευνοούσε μια φιλική συνάντηση οποιουδήποτε τύπου… Το κλίμα είναι απλώς τοξικό».
Από τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ έχει αναπτύξει μια ολοένα αυξανόμενη αρμάδα πολεμικών πλοίων και χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες στην Καραϊβική για να πραγματοποιούν φονικές επιθέσεις σε φερόμενα ως σκάφη διακίνησης ναρκωτικών από τις ακτές της Νότιας Αμερικής, έχει εγκρίνει μυστικές επιχειρήσεις της CIA και έχει απειλήσει με χερσαίες επιθέσεις στη Βενεζουέλα.
Αλλά από την αρχή της θητείας του, οι τιμωρητικοί δασμοί και η αντιληπτή ανάμειξη στην εσωτερική πολιτική διαφόρων χωρών σηματοδότησαν για πολλούς στη Λατινική Αμερική μια ανεπιθύμητη επιστροφή στην μακρά ιστορία της αμερικανικής επιβολής στο ημισφαίριο. Μεταξύ αρκετών περιφερειακών ηγετών επικρατεί η πεποίθηση ότι οι στοχεύσεις του υπερβαίνουν την καταπολέμηση των ναρκωτικών.
Πέραν των συνεχιζόμενων επιθέσεων, η κυβέρνηση έχει κινηθεί προς μια πιο μόνιμη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, με σχέδια για αεροπορική βάση στο Εκουαδόρ, ενισχυμένες προσωρινές αναπτύξεις στρατευμάτων στον Παναμά, νέα ενεργοποίηση χρήσης αεροδρομίου στο Ελ Σαλβαδόρ με το οποίο η Διοίκηση Νοτίου Τομέα των ΗΠΑ διατηρεί μακροχρόνια συνεργασία, και την επαναλειτουργία μιας παροπλισμένης ναυτικής βάσης στο Πουέρτο Ρίκο.
Λίγοι στην περιοχή τρέφουν ιδιαίτερη συμπάθεια για τον ισχυρό άνδρα της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, τον οποίο ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει επικεφαλής εγκληματικής συμμορίας που επιδιώκει να προκαλέσει θάνατο και καταστροφή μέσω «ένοπλης σύγκρουσης» με τις ΗΠΑ. Το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί αυξανόμενη απειλή σε όλη τη Λατινική Αμερική.
Ωστόσο, οι μνήμες της αμερικανικής επιθετικότητας του 20ού αιώνα — από στρατιωτικές εισβολές και κατοχές έως μυστικές ανατροπές ανεπιθύμητων κυβερνήσεων — παραμένουν νωπές. Πολλοί στην περιοχή αναμένουν με ανησυχία τη δημοσιοποίηση της εθνικής στρατηγικής ασφάλειας της κυβέρνησης και της συνοδευτικής στρατηγικής εθνικής άμυνας — έγγραφα που, όπως λέγεται, έχουν ολοκληρωθεί εδώ και μήνες και αναμένεται να στρέψουν δραστικά την προσοχή και την πολιτική ασφαλείας των ΗΠΑ προς το Δυτικό Ημισφαίριο.
«Πρέπει να περιμένουμε και να δούμε πώς θα εφαρμοστεί», είπε ο Λατινοαμερικανός αξιωματούχος.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης παρείχε μια προεπισκόπηση της σκληρής μετατόπισης πολιτικής: «Η συνολική στρατηγική είναι Πρώτα η Αμερική. Οι χώρες που επιλέγουν να ευθυγραμμιστούν με τα συμφέροντα των ΗΠΑ και είναι ανοιχτές σε αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες αποκομίζουν τα οφέλη» της οικονομικής συνεργασίας «και έχουν τη δυνατότητα να συνεργαστούν με τις εξαιρετικές στρατιωτικές και υπηρεσίες πληροφοριών μας», ανέφερε σε email που ζητήθηκε να σταλεί υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Όσες χώρες «στηρίζουν καρτέλ που δηλητηριάζουν Αμερικανούς πολίτες ή επιτρέπουν σε αντίπαλες δυνάμεις να ελέγχουν κρίσιμες υποδομές ή να εγκαθιστούν εχθρικές δυνατότητες στην αυλή μας» — προφανής αναφορά στην Κίνα και τη Ρωσία — «θα δεχθούν πίεση να αλλάξουν πορεία».
Η Κίνα έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στη Νότια Αμερική και αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της ηπείρου, ενώ η Ρωσία έχει προμηθεύσει προηγμένα όπλα και στρατιωτική υποστήριξη στη Βενεζουέλα.
«Οι χώρες της περιοχής είναι ελεύθερες να επιλέξουν και θα λογοδοτήσουν για τις επιλογές τους», δήλωσε ο αξιωματούχος.
Ορισμένες έχουν ήδη επιλέξει και έχουν ανταμειφθεί. Ο πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι — ένθερμος θαυμαστής του Τραμπ και συχνός επισκέπτης στην Ουάσιγκτον — έχει εξασφαλίσει 20 δισ. δολάρια σε στήριξη συναλλάγματος για τη δοκιμαζόμενη οικονομία του. Το Ελ Σαλβαδόρ έχει λάβει εκατομμύρια για την κράτηση απελαυνόμενων μεταναστών.
Η Παραγουάη υπέγραψε συμφωνία για τη λήψη αιτούντων άσυλο από τις ΗΠΑ στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συνεργασίας για την ασφάλεια και οικονομικά προγράμματα. Η Γουατεμάλα έχει επίσης συμφωνήσει να δέχεται απελαυνόμενους μετανάστες. Το μικρό νησιωτικό κράτος Τρινιντάντ και Τομπάγκο, λίγα μίλια ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας, χαρακτηρίστηκε από τον Τραμπ «ισχυρός εταίρος», αφού ο πρωθυπουργός του επαίνεσε τις αναπτύξεις των ΗΠΑ στην Καραϊβική και δήλωσε για τους διακινητές ναρκωτικών ότι «ο αμερικανικός στρατός πρέπει να τους σκοτώσει όλους βίαια».
Ο υπουργός Εξωτερικών Σον Σόμπερς ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Τρινιντάντ και Τομπάγκο θα συμμετάσχουν, από την Κυριακή, σε πενθήμερες «αγροτικές και αστικές» ασκήσεις με την 22η Μονάδα Πεζοναυτών των ΗΠΑ. Ο Σόμπερς δήλωσε ότι δεν έχει καμία ένδειξη πως οι ασκήσεις θα χρησιμοποιηθούν για να υποστηρίξουν σχεδιαζόμενη αμερικανική ενέργεια στο εσωτερικό της Βενεζουέλας.
Τον Σεπτέμβριο, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επισκέφθηκε το Εκουαδόρ, χώρα που μαστίζεται από εγκληματικές συμμορίες διακίνησης ναρκωτικών και αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό διάδρομο μεταφοράς κοκαΐνης από την Κολομβία. Ο χαρακτηρισμός δύο από αυτές τις συμμορίες — των Los Lobos και Los Choneros — ως ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων από τις ΗΠΑ, είπε ο Ρούμπιο σε συνέντευξη Τύπου, θα επιτρέψει στην Ουάσιγκτον να μοιράζεται πληροφορίες ώστε το Εκουαδόρ να μπορεί «να σκοτώνει τρομοκράτες» μόνο του.
Πηγή: Karen DeYoung / The Washington Post.
