Περισσότεροι από 158 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι καλούνται αυτή την Κυριακή στις κάλπες για τις εκλογές, οι οποίες δεν θα κρίνουν μόνο την παραμονή του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στην εξουσία ή την άνοδο του ακροδεξιού Φλάβιο Μπολσονάρο, αλλά θα επανακαθορίσουν και τις ισορροπίες ισχύος στην περιοχή, υπό την πίεση της Ουάσινγκτον.
Οι εκλογές στη Βραζιλία καθορίζουν πολύ περισσότερα από την πορεία της χώρας. Ο γίγαντας της Νότιας Αμερικής αποτελεί ένα από τα πιο περιζήτητα «κομμάτια» στο γεωπολιτικό παζλ του Ντόναλντ Τραμπ.
Το αποτέλεσμα αυτών των προεδρικών εκλογών θα διαμορφώσει οριστικά τον πολιτικό χάρτη της Λατινικής Αμερικής, ενόψει της τελικής περιόδου της θητείας του Ρεπουμπλικανού προέδρου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ενώ το δεξιό ρεύμα σάρωνε μεγάλο μέρος της περιοχής, η Βραζιλία τα τελευταία τέσσερα χρόνια παρέμεινε σταθερά το σημαντικότερο προπύργιο του προοδευτικού χώρου στη Νότια Αμερική. Τουλάχιστον, μέχρι τώρα.
Απέναντι στις πιέσεις του Τραμπ, ο Λούλα επέλεξε να ανεβάσει τους τόνους της κυριαρχικής του ρητορικής, η οποία όχι μόνο προβάλλει την υπερηφάνεια για τη Βραζιλία, αλλά δεν διστάζει να απορρίπτει τις ξένες παρεμβάσεις.
«Η Βραζιλία δεν χωρά στην πίσω αυλή κανενός», δήλωσε ο Λούλα πριν από λίγες ημέρες, κατά την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, στην οποία ήταν η δέκατη φορά που απευθύνθηκε από το βήμα ενώπιον των αρχηγών κρατών.
Την επόμενη ημέρα, ο Μπολσονάρο υποσχέθηκε ότι, εάν κερδίσει τις εκλογές, θα ενταχθεί στην «Ασπίδα της Αμερικής» (Shield of the Americas), μια πρωτοβουλία ασφαλείας που προωθείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και στην οποία συμμετέχουν ήδη αρκετοί ηγέτες της Λατινικής Αμερικής, όπως ο Αργεντινός Χαβιέρ Μιλέι, ο Παραγουανός Σαντιάγο Πένια και ο Χιλιανός Χοσέ Αντόνιο Καστ.
Μια εκλογική αναμέτρηση που κυριαρχείται από σκάνδαλα
Οι δύο επικρατέστεροι υποψήφιοι για την προεδρία εκπροσωπούν δύο εκ διαμέτρου αντίθετες πορείες: ο Λούλα, ο οποίος στα 80 του χρόνια διεκδικεί μια τέταρτη, μη συνεχόμενη θητεία, έχοντας πίσω του μια μακρά πολιτική διαδρομή, και ο Μπολσονάρο, τον οποίο έχρισε διάδοχό του ο πατέρας του, μετά την καταδίκη του για απόπειρα πραξικοπήματος, προκειμένου να διατηρηθεί το οικογενειακό όνομα στην πολιτική.
Παρότι ο 45χρονος δικηγόρος έχει καταλάβει δημόσια αξιώματα από τα πρώτα βήματα της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας, ο ηγέτης του Κόμματος των Εργαζομένων έχει καταστήσει σαφές ότι δεν τον θεωρεί αντίπαλο στο ίδιο επίπεδο. Το επανέλαβε την Πέμπτη, όταν δήλωσε σε συνέντευξή του ότι ο γιος του Μπολσονάρο «δεν έχει παρελθόν, δεν έχει παρόν και δεν έχει μέλλον».
Fotos: Hugo Barreto/
@hugobarretophoto
Η προεκλογική εκστρατεία απομακρύνθηκε από τις προγραμματικές προτάσεις και εγκλωβίστηκε, και από τις δύο πλευρές, σε fake news, προσβολές, πολιτικά τεχνάσματα και σκάνδαλα διαφθοράς.
Το σκάνδαλο που είχε τον μεγαλύτερο αντίκτυπο ήταν εκείνο της Banco Master, της μεγαλύτερης χρηματοπιστωτικής απάτης στη χώρα, ο ιδιοκτήτης της οποίας, Ντανιέλ Βορκάρο, είχε δημιουργήσει ένα δίκτυο επιρροής στους τρεις πυλώνες της εξουσίας, αλλά και στις δύο πλευρές του πολιτικού χάσματος.
Ο Μπολσονάρο φάνηκε να πλήττεται περισσότερο από το γεγονός ότι είχε ζητήσει από τον Βορκάρο, τον οποίο αρχικά είχε δηλώσει ότι δεν γνώριζε, περίπου 12 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 10 εκατομμύρια ευρώ), υποτίθεται για τη χρηματοδότηση μιας βιογραφικής ταινίας για τον πατέρα του.
Παρότι ο Λούλα δεν έχει εμπλακεί προσωπικά στην υπόθεση, έχει επηρεαστεί σε πολιτικό επίπεδο από τη στενή σχέση μεταξύ του τραπεζίτη και του δικαστή Αλεξάντρε ντε Μοράες, ενός από τους συμμάχους του και του δικαστή που πρωτοστάτησε στην καταδίκη του Ζαΐρ Μπολσονάρο σε 27 χρόνια φυλάκισης για απόπειρα πραξικοπήματος.
Η μάχη για την «ψήφο τακτικής»
Παρά τις εμφανείς διαφορές μεταξύ τους, οι δημοσκοπήσεις δεν καταφέρνουν να ξεφύγουν από μια τεχνική ισοπαλία στην πρόθεση ψήφου.
Ισόπαλοι εμφανίζονται και στο ποσοστό αρνητικής γνώμης. Σε ορισμένες δημοσκοπήσεις, το ποσοστό αυτό ξεπερνά ακόμη και το 50%, αφήνοντας σχεδόν μηδενικά περιθώρια άμεσης διεύρυνσης της εκλογικής επιρροής τους εις βάρος του αντιπάλου.
Το σκηνικό αυτό περιόρισε τις πιθανότητες των «τρίτων δρόμων», όπως του ψυχιάτρου και συγγραφέα Αουγκούστο Κούρι, ο οποίος στα τέλη Αυγούστου έφτασε το 11% σε μία δημοσκόπηση, ή του αντισυστημικού ακροδεξιού Ρενάν Σάντος.
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, στις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις τους, τόσο ο Λούλα όσο και ο Μπολσονάρο να αναγκαστούν να συγκλίνουν στην ίδια στρατηγική: να απευθύνουν έκκληση για «ψήφο τακτικής».
Ο Φλάβιο Μπολσονάρο επικεντρώθηκε στην προσέλκυση ψηφοφόρων άλλων πολιτικών δυνάμεων, καλώντας τους να δώσουν μια «έξυπνη» ψήφο, υποστηρίζοντας ότι είναι ο μόνος που μπορεί να νικήσει τον Λούλα ντα Σίλβα στις κάλπες.
Στην περίπτωση του προέδρου, οι ομιλίες του επικεντρώθηκαν στη μείωση της αποχής, η οποία ιστορικά είναι υψηλή. Στον πρώτο γύρο των εκλογών του 2022, το 21% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων που είχαν δικαίωμα ψήφου δεν προσήλθε στις κάλπες.
Για τον λόγο αυτό, η προεκλογική εκστρατεία εξαπέλυσε μια σειρά μηνυμάτων που απευθύνονται στους πολίτες άνω των 70 ετών, οι οποίοι δεν είναι υποχρεωμένοι να ψηφίζουν και μεταξύ των οποίων ο Λούλα διαθέτει σημαντικό προβάδισμα έναντι του αντιπάλου του. Η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 10% των ψηφοφόρων που έχουν δικαίωμα να προσέλθουν στις κάλπες αυτή την Κυριακή.
