Οι κατηγορούμενοι οδηγούνται σε μυστικές ακροάσεις εντός της φυλακής, τοποθετούνται μπροστά σε μια οθόνη, και ένας δικαστής εκδίδει ερήμην καταδικαστική απόφαση χωρίς να τους παρέχεται πραγματικό δικαίωμα υπεράσπισης.
Κανείς δεν είπε στον Φρέντι Κεσάδα πού τον πήγαιναν. Τον έβγαλαν από το κελί απομόνωσης στη φυλακή Τιπιτάπα και τον ανέβασαν σε ένα κλειστό μικρό λεωφορείο, όπου παρέμεινε για δύο ώρες χωρίς καμία εξήγηση. «Ήμουν δεμένος με χειροπέδες, κάτω από αφόρητη ζέστη, χωρίς να ξέρω γιατί ήμουν εκεί», αφηγήθηκε στο Infobae.
Στη συνέχεια οδηγήθηκε σε ένα μικρό γραφείο, μέσα στο ίδιο σωφρονιστικό συγκρότημα, όπου ένας τεχνικός ετοίμαζε μια βιντεοκλήση. Εκεί, στην οθόνη, εμφανίστηκε μια δικαστής της οποίας το όνομα δεν έμαθε ποτέ. Μόνο τότε κατάλαβε ότι βρισκόταν στην πρώτη ακρόαση της δίκης του.
«Ήταν όλα ψυχρά, υπολογισμένα, σκοτεινά», θα θυμόταν αργότερα ο Κεσάδα — πρώην πολιτικός κρατούμενος, φιλόσοφος, πανεπιστημιακός και συγγραφέας του βιβλίου Οι ποικιλίες της εξουσίας. Συνελήφθη στις 29 Νοεμβρίου 2023 για αναρτήσεις επικριτικού περιεχομένου στα κοινωνικά δίκτυα και εκτοπίστηκε στη Γουατεμάλα τον Σεπτέμβριο του επόμενου έτους. «Μόνο που δεν φορούσαν κουκούλες σαν την Κου Κλουξ Κλαν και δεν κρατούσαν φλεγόμενους πυρσούς στην αίθουσα», σχολίασε δηκτικά για τη δίκη που τον καταδίκασε.
Οι λεγόμενες «εικονικές δίκες» ή «τηλεδίκες», όπως τις αποκαλούν ορισμένοι κρατούμενοι, είναι εργαλείο που έχει εφαρμόσει το καθεστώς του Ντανιέλ Ορτέγκα και της Ροσάριο Μουρίγιο για την καταδίκη πολιτικών αντιφρονούντων χωρίς τις ελάχιστες εγγυήσεις. Οι ακροάσεις πραγματοποιούνται χωρίς κοινό, χωρίς πρόσβαση σε δικηγόρους επιλογής του κατηγορούμενου και συχνά χωρίς οι οικογένειες να γνωρίζουν καν ότι διεξήχθησαν.
Οι «δίκες-φαντάσματα» ακολουθούν συνήθως το εξής μοτίβο: Μετά τη σύλληψη, ο αντιφρονών εξαφανίζεται. Ούτε η οικογένεια ούτε οι δικηγόροι του γνωρίζουν πού βρίσκεται ή αν είναι ζωντανός. Σε κάποιες περιπτώσεις, ούτε οι συγκρατούμενοι μπορούν να δώσουν πληροφορίες, καθώς τοποθετούνται σε πλήρη απομόνωση, με ελάχιστους φύλακες να γνωρίζουν την ύπαρξή τους.
Έπειτα, έπειτα από εβδομάδες ή και χρόνια, γίνεται γνωστό —μέσω λιτής επίσημης ανακοίνωσης ή κατόπιν επίσκεψης της οικογένειας— ότι το άτομο αυτό καταδικάστηκε εξ αποστάσεως, με συνοπτικές διαδικασίες, χωρίς να μεταφερθεί από τη φυλακή, χωρίς δικό του δικηγόρο και χωρίς δυνατότητα πρόσβασης σε φάκελο της υπόθεσης, όπως προβλέπει μια δίκαιη δίκη.
Ο Κεσάδα συμμετείχε σε δύο τέτοιες ακροάσεις. Στην πρώτη δεν είχε καν συνήγορο. Στη δεύτερη, εμφανίστηκε ένας αυτεπάγγελτος δικηγόρος που συστήθηκε ως Φρέντι Εστράδα και του είπε σιγανά, κοιτώντας την κάμερα, ότι σε διπλανή αίθουσα βρίσκονταν η σύζυγός του και η ανιψιά του. «Μου είπε πως ήταν εκεί, αλλά ποτέ δεν μου επέτρεψαν να τις δω. Ο δικηγόρος βρισκόταν στην ίδια αίθουσα με τη δικαστή… Δεν είπε τίποτα υπέρ μου. Ήταν μέρος της φάρσας», καταγγέλλει.
Η δικαστής ανέγνωσε τις κατηγορίες: στάση και αποσταθεροποίηση. Ο Κεσάδα αντέδρασε. Απέρριψε τις κατηγορίες, υπερασπίστηκε το δικαίωμα στην ελευθερία έκφρασης. Η δικαστής δεν είπε λέξη. Έκλεισε τη διαδικασία και υποσχέθηκε ότι η απόφαση θα ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες. Έπειτα τον επέστρεψαν στο κελί του, χωρίς να του ανακοινώσουν κάτι επίσημο.
Οι αρχές δεν του γνωστοποίησαν ποτέ επίσημα την καταδίκη. Του είπαν ότι θα του διάβαζαν την απόφαση σε 15 ημέρες, αλλά αυτό δεν συνέβη ποτέ. Πέρασε μήνες χωρίς να γνωρίζει αν είχε καταδικαστεί σε τρία ή πέντε χρόνια φυλάκισης. Τελικά, στις 13 Σεπτεμβρίου 2024, τον μετέφεραν από το κελί του και μαζί με άλλους 134 πολιτικούς κρατούμενους τον εξόρισαν στη Γουατεμάλα.
Υποθέσεις σαν του Κεσάδα δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση, αλλά τον κανόνα. Η Αναπληρώτρια Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Νάντα Αλ-Νασίφ, προειδοποίησε τον Ιούνιο του 2024 ότι «οι παράνομες και αυθαίρετες κρατήσεις ακολουθούνται συνήθως από δίκες που δεν πληρούν τις βασικές εγγυήσεις της δίκαιης δίκης». Τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς, η Υπάτη Αρμοστεία κατέγραψε τουλάχιστον έντεκα τέτοιες εικονικές ακροάσεις χωρίς δικονομικές εγγυήσεις.
«Αυτές οι διαδικασίες είναι μια μορφή δικαστικής εξαναγκασμένης εξαφάνισης», εξηγεί στο Infobae ο δικηγόρος Γιάδερ Μοραζάν, πρώην στέλεχος της Δικαιοσύνης της Νικαράγουας. «Πρώτα εξαφανίζουν φυσικά τον κρατούμενο. Μετά εξαφανίζεται και ο φάκελός του. Και ξαφνικά, τον εμφανίζουν σε μια αίθουσα εντός της φυλακής, του απαγγέλλουν κατηγορίες μέσω βιντεοκλήσης, του αναθέτουν έναν αυτεπάγγελτο δικηγόρο που δεν έχει μιλήσει ποτέ μαζί του — και τον καταδικάζουν».
Αυτό δεν είναι νόμιμο, επισημαίνει. Σύμφωνα με το ισχύον ποινικό σύστημα της Νικαράγουας, οι δίκες πρέπει να είναι προφορικές και δημόσιες. Η προφορικότητα και η δημοσιότητα βασίζονται σε άλλα θεμελιώδη στοιχεία της δίκαιης δίκης, όπως η αμεσότητα και το δικαίωμα υπεράσπισης.
«Η αμεσότητα προϋποθέτει ότι ο δικαστής πρέπει να έχει φυσική και άμεση επαφή με τα αποδεικτικά στοιχεία και με τον κατηγορούμενο, ώστε να αξιολογήσει πώς παρουσιάζονται οι αποδείξεις και πώς ο ίδιος αλληλεπιδρά με τη διαδικασία αυτοπροσώπως», προσθέτει.
Πηγή: Infobae.
