Του George Heisel. Αναδημοσίευση από το Infobae.
Στις 12 Ιουλίου 2025, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε την επιβολή δασμού 50% στις βραζιλιάνικες εισαγωγές, με ισχύ από την 1η Αυγούστου. Η κυβέρνηση της Βραζιλίας αντέδρασε άμεσα, προειδοποιώντας για πιθανές αντίποινες βάσει του Νόμου Οικονομικής Αμοιβαιότητας της χώρας. Ωστόσο, πέρα από τη διπλωματική ένταση, είναι σαφές πως δεν πρόκειται για μια συμμετρική αναμέτρηση.
Η Βραζιλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες προσεγγίζουν τη σύγκρουση από εντελώς διαφορετικές θέσεις, σε τέτοιο βαθμό που η σύγκριση των δυνατοτήτων τους καθίσταται σχεδόν αδύνατη. Η Βραζιλία δεν διαθέτει ούτε την ίδια οικονομική ισχύ, ούτε την εμπορική επιρροή, ούτε τη θεσμική σταθερότητα ώστε να αντέξει μια παρατεταμένη σύγκρουση χωρίς σοβαρές συνέπειες.
Η βραζιλιάνικη οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από βασικές εισαγωγές από τις ΗΠΑ –πολλές από αυτές απαραίτητες και δύσκολα αντικαταστάσιμες. Το 2024, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής της Βραζιλίας (μετά την Κίνα), με εξαγωγές αξίας άνω των 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε μηχανήματα, λιπάσματα, ιατρικό εξοπλισμό, φαρμακευτικά προϊόντα, ηλεκτρονικά και άδειες λογισμικού. Αυτά τα αγαθά είναι κρίσιμα για τη βιομηχανική και αγροτική παραγωγή της χώρας. Η αλλαγή προμηθευτών δεν είναι εύκολη υπόθεση –ούτε γρήγορη ούτε απαραίτητα φθηνότερη ή ασφαλέστερη.
Προστίθεται και ένα εύθραυστο μακροοικονομικό περιβάλλον. Ο πληθωρισμός στη Βραζιλία, στα μέσα του 2025, κυμαινόταν μεταξύ 5% και 6%. Η επιβολή δασμών σε λιπάσματα ως αντίποινα θα έκανε τα τρόφιμα ακόμα ακριβότερα· το ίδιο ισχύει για τον ιατρικό εξοπλισμό, με άμεσες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία· ενώ η φορολόγηση μηχανημάτων θα έπληττε την ήδη επισφαλή βιομηχανική ανάκαμψη. Αυτή η ευαλωτότητα περιορίζει ουσιαστικά τη δυνατότητα της Βραζιλίας να απαντήσει, χωρίς να πλήξει την ίδια της την κοινωνία.
Υπάρχει επίσης μια ξεκάθαρη ασυμμετρία στην εμπορική έκθεση. Η Βραζιλία εξήγαγε στις ΗΠΑ περίπου 40 δισ. δολάρια το προηγούμενο έτος —περίπου το 12% των συνολικών εξαγωγών της. Για τις ΗΠΑ, ωστόσο, οι βραζιλιάνικες εισαγωγές αντιπροσωπεύουν μόλις το 1,2% του συνόλου. Η Ουάσιγκτον μπορεί να ανακατευθύνει τις αγορές της με σχετική άνεση: καφές από την Κολομβία ή την Αιθιοπία, κρέας από την Αυστραλία ή τον Καναδά. Η Βραζιλία, από την άλλη, δεν διαθέτει τέτοια ευελιξία. Ούτε η Κίνα ούτε η Ευρώπη προσφέρουν, σε πολλές περιπτώσεις, την ίδια ποιότητα, ταχύτητα ή τιμές που εξασφαλίζει η αμερικανική αγορά.
Η αντοχή της Βραζιλίας στο πλήγμα είναι περιορισμένη. Το δημόσιο χρέος της ανέρχεται περίπου στο 80% του ΑΕΠ και τα δημοσιονομικά περιθώρια είναι στενά. Η κυβέρνηση Λούλα ήδη δέχεται πιέσεις να συγκρατήσει τον πληθωρισμό, να διατηρήσει τη σταθερότητα και να διασφαλίσει κάποια διεθνή ελευθερία κινήσεων, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει τις διπλωματικές εντάσεις που προκαλούν οι δικαστικές διαδικασίες κατά του πρώην προέδρου Μπολσονάρο και οι νέοι τεχνολογικοί κανονισμοί.
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε σαφώς ισχυρότερη θέση. Με συγκρατημένο πληθωρισμό, ισχυρό δολάριο και ένα ευρύ, πολυεθνικό δίκτυο προμηθευτών, η αμερικανική οικονομία μπορεί να απορροφήσει διακυμάνσεις τιμών με σχετική άνεση. Η εσωτερική της αγορά είναι πιο βαθιά, πιο δυναμική και διαθέτει μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ μπορούν να αγνοήσουν τη στρατηγική σημασία της σχέσης τους με τη Βραζιλία. Αντιθέτως, η Βραζιλία παραμένει βασικός σύμμαχος, με τεράστιες δυνατότητες στους τομείς της αγροτικής παραγωγής, της ενέργειας και της καινοτομίας. Η ενίσχυση αυτής της σχέσης θα πρέπει να αποτελεί κοινή προτεραιότητα. Όμως αυτό πρέπει να γίνει με ρεαλισμό και καθαρή ματιά.
Αν δεν ανοίξει σύντομα ένας σοβαρός διπλωματικός δίαυλος, το μεγαλύτερο κόστος θα το πληρώσουν οι καταναλωτές και οι παραγωγοί της Βραζιλίας. Οι ΗΠΑ, με περισσότερα εργαλεία και μεγαλύτερα περιθώρια, μπορούν να περιμένουν. Η Βραζιλία, όχι.
Ο συγγραφέας είναι επιχειρηματίας, επενδυτής, φιλάνθρωπος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Φλόριντα (FIU).
