Σύμφωνα με την Παγκόσμια Πρωτοβουλία κατά του Διακρατικού Οργανωμένου Εγκλήματος (GI-TOC), οι συμμαχίες των «Los Lobos» με τμήματα των «Chone Killers» και των «Tiguerones» έχουν πυροδοτήσει έναν νέο κύκλο βίας.
Η GI-TOC προειδοποιεί ότι ο Ισημερινός βιώνει έναν νέο κύκλο εγκληματικής βίας, που χαρακτηρίζεται από τη διάσπαση και ανασύνταξη των βασικών εγκληματικών οργανώσεών του. Σύμφωνα με την έκθεση Η εγκληματική κρίση στον Ισημερινό, οι Los Lobos έχουν συνάψει συμφωνίες με φατρίες των Chone Killers και των Tiguerones, δημιουργώντας ένα σκηνικό ασταθών συμμαχιών και αιματηρών συγκρούσεων για τον έλεγχο παράνομων αγορών – από το διακίνηση ναρκωτικών έως την παράνομη εξόρυξη.
Η σύλληψη στην Ισπανία του Γουίλιαμ Τζόφρε Αλσίβαρ Μπαουτίστα, γνωστού ως «Negro Willy» και ηγέτη των Tiguerones, αποτέλεσε σημείο καμπής. Μετά τη σύλληψή του τον Οκτώβριο του 2024, η ομάδα διασπάστηκε σε δύο φατρίες: τους Fénix και τους Igualitos. Οι Fénix ενίσχυσαν τους δεσμούς τους με τις Águilas, μια φατρία των Choneros, ενώ οι Igualitos συμμάχησαν με τους Los Lobos, επαναλαμβάνοντας τη στρατηγική που πριν από χρόνια γέννησε τη λεγόμενη Nueva Generación – τη συμμαχία Tiguerones, Lobos και Chone Killers μετά τις σφαγές στις φυλακές το 2021.
Η δολοφονία του Μπενχαμίν Καμάτσο, γνωστού ως «Ben 10» και ηγέτη των Chone Killers, τον Δεκέμβριο του 2024, βάθυνε τη διάσπαση της οργάνωσης σε τουλάχιστον πέντε φατρίες. Δύο από αυτές προσέγγισαν επίσης τους Los Lobos, εδραιώνοντας ένα μέτωπο που επιδιώκει να μονοπωλήσει τη διακίνηση ναρκωτικών και την παράνομη εξόρυξη. Η αναδιάταξη αυτή λαμβάνει χώρα ενώ η έκδοση του Χοσέ Αντόλφο Μασίας Βιγιαμάρ, γνωστού ως «Fito», αποδυνάμωσε τους Choneros και πυροδότησε κύμα εκδικήσεων και στοχευμένων δολοφονιών σε καίριες επαρχίες όπως η Γουάγιας και η Μανάμπι.
Η έκθεση περιγράφει πώς αυτές οι διασπάσεις εκτόξευσαν τη βία σε πρωτοφανή επίπεδα. Μετά από πτώση 14% στις ανθρωποκτονίες μεταξύ 2023 και 2024, οι προβλέψεις για το 2025 κάνουν λόγο για περίπου 9.100 δολοφονίες – σχεδόν 50 ανά 100.000 κατοίκους. Αν επιβεβαιωθεί, ο Ισημερινός θα παραμείνει η χώρα με το υψηλότερο ποσοστό ανθρωποκτονιών στη Λατινική Αμερική. Επίκεντρο της κλιμάκωσης είναι η επαρχία Γουάγιας, όπου οι υποβαθμισμένες συνοικίες της Γουαγιακίλ και η γειτονική πόλη Ντουράν καταγράφουν ανησυχητικούς δείκτες, τροφοδοτούμενους από τη στρατολόγηση ανηλίκων, τη χρήση εκρηκτικών και τις μάχες για την πρόσβαση στα λιμάνια.
Η GI-TOC τονίζει ότι η τρέχουσα βία είναι πιο διάσπαρτη και απρόβλεπτη σε σύγκριση με εκείνη που ακολούθησε τη διάλυση των Choneros το 2020. Τότε, οι συγκρούσεις περιορίζονταν κυρίως σε φυλακές και συγκεκριμένες παράνομες οικονομίες. Σήμερα, η εμφάνιση νέων φατριών με αδύναμες δομές προκαλεί συχνότερα και πιο απρόβλεπτα επεισόδια. Η αστάθεια αυξάνει τον κίνδυνο για ολόκληρες κοινότητες, των οποίων οι τοπικοί ηγέτες αντιμετωπίζουν απειλές εκτοπισμού, δολοφονίας ή κατηγοριών για συνεργασία με αντίπαλες πλευρές.
Το έγγραφο σκιαγραφεί τρία πιθανά σενάρια έως το 2026. Ένα σχετίζεται με το μέλλον του «Negro Willy»: εάν η Ισπανία εγκρίνει την έκδοσή του στον Ισημερινό, η διαμάχη μεταξύ Igualitos και Fénix θα μπορούσε να αναζωπυρωθεί στις φυλακές και να επεκταθεί στους δρόμους, τη στιγμή που η κυβέρνηση του Ντάνιελ Νομπόα προωθεί την κατασκευή «μεγα-φυλακών» και την υπαγωγή του σωφρονιστικού συστήματος στο Υπουργείο Εσωτερικών. Ένα δεύτερο σενάριο αφορά την ενίσχυση των συμμαχιών ανάμεσα στους Los Lobos, τους Igualitos και φατρίες των Chone Killers, κάτι που θα μπορούσε να μειώσει προσωρινά τη βία μέχρι τα τέλη του 2025 χάρη σε έναν πιο εδραιωμένο εγκληματικό έλεγχο σε κρίσιμες επαρχίες όπως οι Γουάγιας, Λος Ρίος και Μανάμπι. Το τρίτο σενάριο προειδοποιεί ότι οι διαμάχες για την ηγεσία του εγκλήματος θα συνεχίσουν να πλήττουν άμεσα αστικές κοινότητες, εκθέτοντάς τες σε αντίποινα και αύξηση στοχευμένων δολοφονιών.
Η έκθεση καταλήγει ότι η βία στον Ισημερινό είναι αποτέλεσμα «ντόμινο», όπου η πτώση εγκληματικών ηγετών –είτε μέσω σύλληψης, δολοφονίας είτε έκδοσης– ανοίγει χώρο για νέες συμμαχίες και εσωτερικούς πολέμους. Επισημαίνει επίσης ότι η ικανότητα του κράτους να σπάσει αυτόν τον κύκλο θα εξαρτηθεί από την αντιμετώπιση των δομικών αιτιών που τροφοδοτούν την εγκληματική διακυβέρνηση και όχι μόνο από την καταστολή των άμεσων εκφάνσεών της.
