Οι επιχειρήσεις που στηρίζει το καθεστώς του Σι Τζινπίνγκ ελέγχουν πλέον το 60% του νικελίου, μετά από μια αμφιλεγόμενη εξαγορά που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις.
Τα κρίσιμα ορυκτά της Βραζιλίας βρίσκονται όλο και περισσότερο στο στόχαστρο κινεζικών επενδύσεων, οι οποίες, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Συμβουλίου Επιχειρήσεων Βραζιλίας–Κίνας, το 2024 αυξήθηκαν κατά 113% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Τον περασμένο Αύγουστο, η αγγλο-αυστραλιανή πολυεθνική Anglo American πούλησε έναντι περίπου 500 εκατ. δολαρίων τα ορυχεία νικελίου της στο Μπάρο Άλτο και το Κοντεμίν, στην πολιτεία Γκοϊάς, καθώς και άλλα περιουσιακά στοιχεία σε Παρα και Ματό Γκρόσο, στη κινεζική MMG, θυγατρική της κρατικής China Minmetals.
Με την εξαγορά αυτή, το Πεκίνο ελέγχει πλέον περίπου το 60% της παραγωγής νικελίου της Βραζιλίας, ενός στρατηγικού μετάλλου για την ενεργειακή μετάβαση, απαραίτητου για τις μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων, τον ανοξείδωτο χάλυβα και διάφορες προηγμένες τεχνολογίες.
Η πώληση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, σε εθνικό αλλά και διεθνές επίπεδο. Το Εθνικό Ινστιτούτο Αποικισμού και Αγροτικής Μεταρρύθμισης (INCRA), που ρυθμίζει την ιδιοκτησία γης στη Βραζιλία, ερευνά πιθανές παραβιάσεις των περιορισμών για την αγορά αγροτικής γης από ξένους, γεγονός που έχει αναζωπυρώσει ανησυχίες για την εθνική κυριαρχία. Παράλληλα, η τουρκική Corex Holding υποστηρίζει ότι πρόσφερε 900 εκατ. δολάρια –σχεδόν τα διπλάσια– για την εξαγορά των ορυχείων, αλλά η πρότασή της απορρίφθηκε χωρίς εξηγήσεις. Η εταιρεία κατήγγειλε την υπόθεση στην Αρχή Ανταγωνισμού της Βραζιλίας (CADE), αλλά και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επικαλούμενη κινδύνους για τον ανταγωνισμό και την ασφάλεια του ευρωπαϊκού εφοδιασμού.
«Η Βραζιλία πρέπει να ανοίξει τα μάτια και να δείξει κόκκινη κάρτα στους Κινέζους», δήλωσε στην Folha de São Paulo ο επιχειρηματίας Ρόμπερτ Γιουκσέλ Γιλντιρίμ, ιδιοκτήτης ενός ομίλου εταιρειών στον μεταλλευτικό κλάδο, μεταξύ των οποίων και η Corex Holding. Κατά τον Τούρκο δισεκατομμυριούχο, η Βραζιλία «πουλάει το υπέδαφός της στους Κινέζους χωρίς να σκέφτεται το μέλλον». Και πρόσθεσε: «Ως μέλος των BRICS, η Βραζιλία διατηρεί στενές σχέσεις με την Κίνα. Οι πρόεδροι Λούλα και Σι Τζινπίνγκ είναι πολύ φίλοι. Έχω λοιπόν αμφιβολίες για το πώς θα αντιδράσουν οι βραζιλιάνικες αρχές στην πώληση νικελίου στη MMG». Στις ΗΠΑ, το Αμερικανικό Ινστιτούτο Σιδήρου και Χάλυβα ζήτησε επίσης την παρέμβαση της κυβέρνησης Λούλα, προειδοποιώντας ότι η εξάρτηση της παγκόσμιας αγοράς κρίσιμων ορυκτών από την Κίνα ενισχύεται επικίνδυνα.
Η Βραζιλία διαθέτει πλούσια αποθέματα τόσο κρίσιμων ορυκτών όσο και σπανίων γαιών. Τα πρώτα θεωρούνται στρατηγικής σημασίας για την οικονομία και την εθνική ασφάλεια, με επισφαλή εφοδιασμό. Η λίστα ποικίλλει από χώρα σε χώρα, αλλά περιλαμβάνει λίθιο, νικέλιο, κοβάλτιο, γραφίτη και χαλκό, μεταξύ άλλων. Σε αυτά μπορούν να προστεθούν και οι σπάνιες γαίες, μια κατηγορία χημικών στοιχείων δύσκολων στην εξόρυξη και επεξεργασία, όπως το νεοδύμιο, που χρησιμοποιείται στην κατασκευή σκληρών δίσκων και ανεμογεννητριών.
Η Βραζιλία κατέχει σημαντικά αποθέματα σπανίων γαιών –από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως– τα οποία ωστόσο παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτα, γεγονός που προσελκύει αυξανόμενο ξένο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα από την Κίνα, η οποία τα τελευταία δύο χρόνια προχωρά σε διαδοχικές εξαγορές.
Τον Νοέμβριο του 2024, η κινεζική κρατική China Nonferrous Metal Mining (CNMC) αγόρασε την εταιρεία Taboca στην Αμαζονία, που εξορύσσει κασσίτερο, από την περουβιανή Minsur, έναντι 340 εκατ. δολαρίων. Το ορυχείο βρίσκεται στην πόλη Πρόεδρο Φιγκειρέδο, στην «καρδιά» της Αμαζονίας, 100 χλμ. από τη Μανάους. Διαθέτει τεράστια αποθέματα κασσίτερου, από τον οποίο παράγονται επίσης νιόβιο, ταντάλιο και αφνιο.
Τον Μάρτιο, η κινεζική Baiyin απέκτησε εργοστάσιο χαλκού της Mineração Vale Verde στην Αλαγκόας. Παράλληλα, η αυτοκινητοβιομηχανία BYD απέσπασε δικαιώματα έρευνας σε δύο οικόπεδα λιθίου στην κοιλάδα Ζεκιτίνιονια (Μίνας Ζεράις), μια καίρια περιοχή για τα αποθέματα λιθίου της Βραζιλίας. Δεν είναι τυχαίο ότι πρόσφατα η βραζιλιάνικη κυβέρνηση ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με την CATL (Contemporary Amperex Technology Co., Limited), τον κινεζικό κολοσσό μπαταριών λιθίου για ηλεκτρικά οχήματα, με στόχο την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής μπαταριών και την προώθηση της ηλεκτροκίνησης. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχουν ανακοινωθεί συμφωνίες.
