Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ετοιμάζονται να εξαπολύσουν χερσαίες επιθέσεις μέσα στη Βενεζουέλα, μια αναμενόμενη τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Λευκού Οίκου και του Καράκας —που είχε σχεδιαστεί ώστε ενδεχομένως να αποκλιμακώσει την κρίση— μετέφερε ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τον ισχυρό άνδρα Νικολάς Μαδούρο: μπορεί να σώσει τον εαυτό του και τους πιο κοντινούς του ανθρώπους, αλλά πρέπει να εγκαταλείψει τη χώρα τώρα, είπαν στο Miami Herald πηγές που είναι εξοικειωμένες με την κατάσταση.
Η κλήση —η οποία, σύμφωνα με το The New York Times, πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα— οδηγήθηκε γρήγορα σε αδιέξοδο, καθώς έγινε σαφές ότι οι θέσεις των δύο πλευρών ήταν ασυμβίβαστες.
Η Ουάσιγκτον απαίτησε ο Μαδούρο και οι βασικοί του σύμμαχοι να εγκαταλείψουν αμέσως τη Βενεζουέλα ώστε να επιτραπεί η αποκατάσταση της δημοκρατικής τάξης, ενώ οι ηγέτες του καθεστώτος πρότειναν να παραδώσουν τον πολιτικό έλεγχο στην αντιπολίτευση αλλά να διατηρήσουν τον έλεγχο των ένοπλων δυνάμεων. Σύμφωνα με τις πηγές, το αμερικανικό μήνυμα προς τον Μαδούρο ήταν άμεσο: θα εξασφαλιζόταν σωτήριο πέρασμα μόνο για τον ίδιο, τη σύζυγό του Σιλία Φλόρες και τον γιο του, εάν δεχόταν να παραιτηθεί αμέσως.
Η συνομιλία πραγματοποιήθηκε εν μέσω αυξανόμενων ενδείξεων ότι η κυβέρνηση Τραμπ προετοιμάζεται για μια πιο επιθετική φάση επιχειρήσεων κατά του Καρτέλ των Ήλιων, το οποίο, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, ηγείται ο Μαδούρο και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι. Η Ουάσιγκτον έχει κατηγορήσει εδώ και χρόνια τον Μαδούρο και τους βασικούς του συμμάχους ότι διευθύνουν αυτό το καρτέλ.
Το 2020, το Υπουργείο Δικαιοσύνης απήγγειλε κατηγορίες στον Βενεζουελάνο πρόεδρο και σε περισσότερους από δώδεκα αξιωματούχους, χαρακτηρίζοντας το καθεστώς ως μια «ναρκο-τρομοκρατική επιχείρηση». Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προσφέρει αμοιβή 50 εκατομμυρίων δολαρίων για τον Μαδούρο —τη μεγαλύτερη που έχει προσφερθεί ποτέ για εν ενεργεία αρχηγό κράτους— και 25 εκατομμυρίων για τον ηγέτη του τσαβισμού Διόσδαδο Καμπέγιο.
Την Πέμπτη, ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις —μέχρι τώρα επικεντρωμένες στη βύθιση ταχυπλόων που θεωρούνται ύποπτα για μεταφορά ναρκωτικών στην Καραϊβική— σύντομα θα επεκταθούν στο έδαφος της Βενεζουέλας. Κατά τη διάρκεια μιας κλήσης για την Ημέρα των Ευχαριστιών με μέλη των ενόπλων δυνάμεων, είπε ότι ο αμερικανικός στρατός «πολύ σύντομα» θα ξεκινούσε χερσαίες επιχειρήσεις για να διαλύσει αυτό που περιέγραψε ως βενεζουελινά δίκτυα διακίνησης ναρκωτικών.
Τι ζήτησε ο Μαδούρο από τις ΗΠΑ
Μία από τις πηγές είπε ότι η κλήση μεταξύ Ουάσιγκτον και Καράκας, που θεωρήθηκε ως μια τελευταία προσπάθεια αποφυγής άμεσης σύγκρουσης, βάλτωσε για τρεις λόγους. «Πρώτον, ο Μαδούρο ζήτησε γενική αμνηστία για οποιοδήποτε έγκλημα έχει διαπραχθεί από τον ίδιο και την ομάδα του, και αυτό απορρίφθηκε», είπε η πηγή, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Δεύτερον, ζήτησαν να διατηρήσουν τον έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων —κάτι παρόμοιο με αυτό που συνέβη στη Νικαράγουα το ’91 με τη Βιολέτα Τσαμόρο. Σε αντάλλαγμα, θα επέτρεπαν ελεύθερες εκλογές».
Αυτή η διευθέτηση, πρόσθεσε η πηγή, έμοιαζε με το «κουβανικό μοντέλο» που άφησε τους αδελφούς Ορτέγκα με την πραγματική εξουσία στα παρασκήνια και που τελικά διευκόλυνε την επιστροφή τους στην κυβέρνηση. Η κυβέρνηση απέρριψε επίσης αυτή την πρόταση. Το τρίτο σημείο τριβής ήταν το χρονοδιάγραμμα: η Ουάσιγκτον επέμενε ότι ο Μαδούρο έπρεπε να παραιτηθεί αμέσως, και το Καράκας αρνήθηκε.
Η κλήση —με αρχική μεσολάβηση από τη Βραζιλία, το Κατάρ και την Τουρκία— δεν επαναλήφθηκε. Μετά την ανακοίνωση του Τραμπ το Σάββατο ότι ο βενεζουελινός εναέριος χώρος πρέπει να θεωρείται «κλειστός εξ ολοκλήρου», το καθεστώς Μαδούρο προσπάθησε να επικοινωνήσει ξανά με την Ουάσιγκτον, αλλά δεν έλαβε απάντηση. Η ανακοίνωση σχετικά με τον εναέριο χώρο —που ερμηνεύτηκε ευρέως στη Βενεζουέλα ως προοίμιο επικείμενης επίθεσης— όξυνε ακόμη περισσότερο μια ήδη τεταμένη αντιπαράθεση.
Κλειστός ο εναέριος χώρος της Βενεζουέλας
Απευθυνόμενος σε «αεροπορικές εταιρείες, πιλότους, ναρκέμπορους και διακινητές ανθρώπων», ο Τραμπ δεν έδωσε επιχειρησιακές λεπτομέρειες, αλλά προειδοποίησε ότι η οδηγία απαιτεί άμεση προσοχή. Το μήνυμά του ήρθε εν μέσω ταχείας κλιμάκωσης της αμερικανικής στρατιωτικής ανάπτυξης προς το Καράκας και αυξανόμενων φόβων για σύγκρουση στην Καραϊβική. «Σε όλες τις αεροπορικές εταιρείες, πιλότους, ναρκέμπορους και διακινητές ανθρώπων, παρακαλώ θεωρήστε ΤΟΝ ΕΝΑΕΡΙΟ ΧΩΡΟ ΠΑΝΩ ΚΑΙ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ ΚΛΕΙΣΤΟ ΕΞ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ. Ευχαριστώ για την προσοχή σας!», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social.
Η δήλωση κορύφωσε μια εβδομάδα κατά την οποία η κυβέρνηση έδωσε ενδείξεις ότι προετοιμάζει μια πιο επιθετική φάση κατά του Καρτέλ των Ήλιων. Την Πέμπτη, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι οι ναυτικές επιχειρήσεις είχαν ήδη καταστρέψει πάνω από 20 σκάφη και προκαλέσει πάνω από 80 θανάτους από την 1η Σεπτεμβρίου, διαβεβαιώνοντας ότι οι ΗΠΑ είχαν σταματήσει «το 85%» της θαλάσσιας ροής. Βενεζουελινές ομάδες, είπε, έστελναν «δηλητήριο» προς τον βορρά που σκοτώνει «χιλιάδες ανθρώπους τον χρόνο».
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον έχει επιδιώξει να διευρύνει την νομική της εξουσία για δράση στη Βενεζουέλα. Τη Δευτέρα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ όρισε επίσημα το Καρτέλ των Ήλιων ως Ξένη Τρομοκρατική Οργάνωση, τοποθετώντας τον Μαδούρο, τον υπουργό Εσωτερικών Διόσδαδο Καμπέγιο και τον υπουργό Άμυνας Βλαντιμίρ Παντρίνο Λόπες στην ίδια νομική κατηγορία με ηγέτες της Αλ Κάιντα και του ISIS. Ο χαρακτηρισμός, δημοσιευμένος στο Federal Register, θεωρείται εργαλείο που δίνει στην κυβέρνηση νέες εξουσίες για να προχωρά σε στρατιωτικές ενέργειες χωρίς πρόσθετη έγκριση του Κογκρέσου.
Αναλυτές λένε ότι το μέτρο έχει μεγάλη εμβέλεια. Καθώς Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το καρτέλ δρα από το εσωτερικό του βενεζουελινου κράτους, ο χαρακτηρισμός ουσιαστικά αντιμετωπίζει την κυβέρνηση Μαδούρο ως μέρος τρομοκρατικού δικτύου. Ειδικοί επισημαίνουν ότι η κίνηση θα μπορούσε να επιτρέψει στην κυβέρνηση να επικαλεστεί την Εξουσιοδότηση για Χρήση Στρατιωτικής Βίας του 2001, τη νομική βάση των περισσότερων αμερικανικών αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων των τελευταίων δύο δεκαετιών. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ είπε ότι ο χαρακτηρισμός «ανοίγει πολλές νέες επιλογές», και ο Τραμπ έχει υπονοήσει ότι θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για επιθέσεις σε βενεζουελινά περιουσιακά στοιχεία και υποδομές. Έχει επίσης πει ότι παραμένει ανοιχτός σε διαπραγμάτευση.
Αντιδρά το Καράκας
Το Καράκας κατήγγειλε το μέτρο, χαρακτηρίζοντάς το ως ψευδή πρόφαση για ξένη επέμβαση και υποστηρίζοντας ότι το καρτέλ είναι αμερικανική επινόηση. «Είναι ανοησία για την κυβέρνηση της Βενεζουέλας να χάνει μέρος του πολύτιμου χρόνου της απαντώντας σε αυτές τις συκοφαντίες και κατηγορίες», είπε το Υπουργείο Εξωτερικών τη Δευτέρα, προσθέτοντας ότι οι Βενεζουελάνοι παραμένουν «ενωμένοι και συσπειρωμένοι» και προετοιμάζονται για τις χριστουγεννιάτικες γιορτές.
Το αυξανόμενο νομικό οικοδόμημα συμπίπτει με σημαντική ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας κοντά στα σύνορα της Βενεζουέλας. Για περισσότερο από δύο μήνες, ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν αυξήσει την παρουσία τους στην Καραϊβική, συμπεριλαμβανομένης της άφιξης στις 16 Νοεμβρίου του USS Gerald R. Ford, του μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου στον κόσμο. Τουλάχιστον άλλα 10 πολεμικά πλοία, ένα πυρηνικό υποβρύχιο και αεροσκάφη F-35 έχουν επίσης αναπτυχθεί. Αμερικανοί διοικητές λένε ότι οι αποστολές υποστηρίζουν αντιναρκωτικές επιχειρήσεις, αλλά περιφερειακοί παρατηρητές σημειώνουν ότι το επίπεδο της ισχύος πυρός υπερβαίνει κατά πολύ τις τυπικές δραστηριότητες παρεμπόδισης.
Πηγή: El Nuevo Herald.
