Η χρήση stealth drones και η συνεργασία μιας πηγής της CIA εντός του καθεστώτος της Βενεζουέλας κατέστησαν δυνατή μια επιχείρηση «χειρουργικής ακρίβειας». Παρά τη φήμη τους για αποτελεσματικότητα, οι κουβανικές υπηρεσίες δεν μπόρεσαν να προβλέψουν μια επίθεση που άφησε 55 στρατιωτικούς νεκρούς και εξουδετέρωσε τις παραδοσιακές μεθόδους άμυνας.
Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και ο θάνατος 32 Κουβανών κατά τη διάρκεια επίθεσης αμερικανικών δυνάμεων στη Βενεζουέλα συνιστούν σοβαρό πλήγμα για τις υπηρεσίες πληροφοριών της Κούβας, οι οποίες θεωρούνται ιδιαίτερα αποτελεσματικές, σύμφωνα με ειδικούς.
Δύο ημέρες μετά την αμερικανική επίθεση εναντίον στρατιωτικού συγκροτήματος στο Καράκας, η Αβάνα επιβεβαίωσε τον θάνατο 32 μελών των δυνάμεων ασφαλείας της σε αυτή την επιχείρηση, ορισμένοι εκ των οποίων πιθανότατα ήταν υπεύθυνοι για την προστασία του Βενεζουελάνου ηγέτη. Το Καράκας ανακοίνωσε τον θάνατο 23 στρατιωτικών.
Από τους Κουβανούς νεκρούς, οι 21 ανήκαν στο Υπουργείο Εσωτερικών, το οποίο εποπτεύει τις υπηρεσίες πληροφοριών, και οι 11 στις Επαναστατικές Ένοπλες Δυνάμεις. Δεν έχουν δοθεί πληροφορίες για τυχόν τραυματίες.
Οι ειδικοί που μίλησαν στο πρακτορείο ειδήσεων AFP συμφωνούν ότι το κλειδί της στρατιωτικής επιχείρησης, η οποία είχε προετοιμαστεί σχολαστικά επί μήνες από την Ουάσινγκτον και διατηρήθηκε σε απόλυτη μυστικότητα, ήταν «ο παράγοντας του αιφνιδιασμού».
«Η κουβανική αντικατασκοπεία (…) έπεισε το καθεστώς Μαδούρο και τις υπηρεσίες ασφαλείας του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιτίθεντο ποτέ στο έδαφος της Βενεζουέλας», εξηγεί ο Χοσέ Γκουστάβο Αρότσα, πρώην αξιωματικός του στρατού της Βενεζουέλας και ειδικός του Κέντρου για μια Ελεύθερη και Ασφαλή Κοινωνία, αμερικανικής δεξαμενής σκέψης με αντικείμενο την άμυνα.
Παράλληλα, ο Φούλτον Άρμστρονγκ, πρώην αξιωματικός των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών και ερευνητής για τη Λατινική Αμερική στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, επισημαίνει «την αποτυχία πρόβλεψης της επίθεσης» και «τον μη εντοπισμό» της εισόδου των αμερικανικών ελικοπτέρων στον εναέριο χώρο της Βενεζουέλας.
«Ακόμη και μια προειδοποίηση πέντε ή δέκα λεπτών θα είχε κάνει τεράστια διαφορά για τους φρουρούς και για τον Μαδούρο», εκτιμά ο πρώην πράκτορας της CIA. Ταυτόχρονα, οι αμερικανικές δυνάμεις επωφελήθηκαν από «απίστευτης ποιότητας» πληροφορίες «σε πραγματικό χρόνο χάρη στα stealth drones» που παρακολουθούσαν τις κινήσεις του Βενεζουελάνου ηγέτη.
Σε αυτό προστίθεται ένας ιδιαίτερα εξελιγμένος εξοπλισμός μάχης και «πιθανότατα εντολή να πυροβολούν για να σκοτώσουν», υπογραμμίζει.
Μια ακόμη αδυναμία, σύμφωνα με τον πρώην Βρετανό πρέσβη στην Κούβα και τη Βενεζουέλα Πολ Χέαρ, είναι ότι οι κουβανικές υπηρεσίες πληροφοριών υποτίμησαν «την πρόσβαση των Ηνωμένων Πολιτειών σε εσωτερική συνεργασία εντός της Βενεζουέλας».
Οι New York Times, επικαλούμενοι πηγές κοντά στην επιχείρηση, ανέφεραν ότι μια «πηγή της CIA εντός της κυβέρνησης της Βενεζουέλας» παρακολουθούσε την τοποθεσία του Νικολάς Μαδούρο και διευκόλυνε την έναρξη της επιχείρησης.
«Νέος παράγοντας»
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι κουβανικές μυστικές υπηρεσίες, εκπαιδευμένες την εποχή της σοβιετικής KGB, απολάμβαναν φήμη αήττητου. Εκτός από το ότι απέτρεψαν περίπου 600 απόπειρες δολοφονίας κατά του Κουβανού προέδρου Φιντέλ Κάστρο (1926–2016), είναι γνωστές για την ικανότητά τους να διεισδύουν σε ξένες υπηρεσίες ή να στρατολογούν υψηλόβαθμους ξένους αξιωματούχους, ιδίως Αμερικανούς.
Η πιο πρόσφατη υπόθεση που ήρθε στο φως είναι αυτή του Βίκτορ Μανουέλ Ρότσα, πρώην πρέσβη των ΗΠΑ, ο οποίος καταδικάστηκε το 2024 σε 15 χρόνια φυλάκισης, αφού είχε εργαστεί για περισσότερα από 40 χρόνια ως μυστικός πράκτορας του κουβανικού κράτους.
Οι Κουβανοί «δεν ερμήνευσαν σωστά την κυβέρνηση Τραμπ και από εκεί προήλθε η καταστροφική τους αποτυχία», υποστηρίζει ο Αρότσα. Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών, προσθέτει, καθιστά σαφή τον στόχο της αμερικανικής υπεροχής στη Λατινική Αμερική.
Η Ουάσινγκτον κατήγγειλε επανειλημμένα τη διείσδυση της Κούβας στον μηχανισμό ασφαλείας της Βενεζουέλας, ιδίως στις πολιτικές υπηρεσίες πληροφοριών, στη στρατιωτική αντικατασκοπεία και στο εθνικό σύστημα ταυτοποίησης.
Το Καράκας και η Αβάνα διέψευδαν συστηματικά αυτές τις κατηγορίες, διαβεβαιώνοντας ότι η προμήθεια πετρελαίου προς το νησί γινόταν σε αντάλλαγμα για την αποστολή γιατρών και ανθρωπιστικού προσωπικού.
«Τόσα χρόνια στην εξουσία (στη Βενεζουέλα), κάνοντας τα ίδια με επιτυχία, τους εμπόδισαν (τις κουβανικές υπηρεσίες) να δουν τις αλλαγές», σημειώνει ο πρώην Βενεζουελανός στρατιωτικός. «Η αποτυχία έγκειται στην εμφάνιση ενός νέου παράγοντα, του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άλλαξε τη δυναμική της λήψης αποφάσεων και δεν χρησιμοποίησε τα συμβατικά κανάλια», προσθέτει.
Ο Τραμπ δεν δίστασε να αμφισβητήσει το διεθνές δίκαιο, διατάσσοντας τη σύλληψη του εν ενεργεία προέδρου της Βενεζουέλας, ο οποίος μεταφέρθηκε δια της βίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουάσινγκτον υπερασπίστηκε την απόφαση υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για «αστυνομική επιχείρηση» και όχι για στρατιωτική ενέργεια, γεγονός που της επέτρεψε να παρακάμψει τη νομοθετική διαδικασία έγκρισης από το Κογκρέσο.
«Για πρώτη φορά στην περιοχή, όλες οι δυνατότητες της κουβανικής αντικατασκοπείας εξουδετερώθηκαν, όχι λόγω τεχνολογικών ελλείψεων, αλλά επειδή οι παραδοσιακές της μέθοδοι κατέστησαν άνευ σημασίας απέναντι σε αυτό το νέο στυλ λήψης αποφάσεων», καταλήγει ο Αρότσα.
