Ο πρώην πρόεδρος της Βολιβίας, Λουίς Άρσε, συνελήφθη από τις δυνάμεις ασφαλείας, κατόπιν εντολής της Εισαγγελίας, στο πλαίσιο έρευνας για διαφθορά στην υπόθεση που συνδέεται με το Ταμείο Ιθαγενών, όπως επιβεβαίωσε η πρώην υπουργός Προεδρίας, Μαρία Νέλα Πράδα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Infobae, ο πρώην εντολοδόχος εμπλέκεται σε υπόθεση φερόμενης υπεξαίρεσης δημόσιων πόρων που είχαν δεσμευθεί για την ανάπτυξη ιθαγενικών και αγροτικών κοινοτήτων. Η υπόθεση ανάγεται στην περίοδο διακυβέρνησης του Έβο Μοράλες (2006-2019), όταν ο Άρσε ήταν υπουργός.
Κατά την έρευνα, όταν ο Άρσε κατείχε το χαρτοφυλάκιο του Υπουργείου Οικονομίας, φέρεται να ενέκρινε κρατικές εκταμιεύσεις σε ιδιωτικούς λογαριασμούς, μεταξύ των οποίων και της πρώην βουλευτού Λίδια Πάτι, η οποία βρίσκεται σήμερα προφυλακισμένη στο σωφρονιστικό κατάστημα Ομπράχες.
Η υπόθεση, γνωστή ως «Ταμείο Ιθαγενών», θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα διαφθοράς της σύγχρονης ιστορίας της Βολιβίας. Το Ταμείο Ανάπτυξης Ιθαγενών, Γηγενών και Αγροτών (Fondioc) διαχειριζόταν το 5% του Άμεσου Φόρου στους Υδρογονάνθρακες, με στόχο τη χρηματοδότηση παραγωγικών έργων σε αγροτικές περιοχές. Μεταξύ 2006 και 2014 έλαβε πάνω από 3,197 δισεκατομμύρια μπολιβιάνος, ποσό ισοδύναμο με περίπου 460 εκατομμύρια δολάρια.
Το διοικητικό συμβούλιο του Ταμείου αποτελούνταν από διάφορα υπουργεία —μεταξύ αυτών και το Υπουργείο Οικονομίας, τότε υπό τον Άρσε— και κοινωνικές οργανώσεις προσκείμενες στο MAS. Η δομή αυτή στόχευε στην ενσωμάτωση ιθαγενικής και αγροτικής εκπροσώπησης στο κράτος, αλλά κατέληξε να δημιουργήσει ένα σύστημα με αδύναμους μηχανισμούς ελέγχου και υψηλό βαθμό διακριτικής ευχέρειας στη διάθεση των πόρων.
Οι παρατυπίες άρχισαν να τεκμηριώνονται από το 2015, όταν η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε 153 ανολοκλήρωτα ή ανύπαρκτα έργα, με αρχική οικονομική ζημία 71 εκατομμυρίων μπολιβιάνος (περίπου 10 εκατ. δολάρια). Μεταγενέστεροι έλεγχοι ανέβασαν τον αριθμό των προβληματικών έργων σε πάνω από 1.000 και αύξησαν το εκτιμώμενο οικονομικό πλήγμα σε πάνω από 182 εκατομμύρια δολάρια.
Οι ερευνητές εντόπισαν μοτίβα εκταμιεύσεων χωρίς τεχνική ή οικονομική τεκμηρίωση, πληρωμές σε προσωπικούς λογαριασμούς στελεχών και παρατυπίες στη διαδικασία έγκρισης έργων. Εντοπίστηκαν επίσης έργα που εγκρίθηκαν χωρίς βασική τεκμηρίωση ή χωρίς να ελεγχθεί η πρόοδός τους, γεγονός που ενέτεινε την κρίση αξιοπιστίας του Ταμείου και αποκάλυψε διαρθρωτικές αδυναμίες στη διαχείριση δημόσιων πόρων.
Το 2014 —μια εκλογική χρονιά κρίσιμη για την κυβέρνηση— η κατάσταση επιδεινώθηκε. Παρά τα χρέη άνω των 310 εκατομμυρίων μπολιβιάνος, εγκρίθηκαν εκταμιεύσεις 575 εκατομμυρίων. Πολλές καταγγελίες ανέφεραν ότι μέρος αυτών των χρημάτων ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκε για πολιτικές δραστηριότητες, όπως μαζικές κινητοποιήσεις, αυξάνοντας την πίεση προς την κυβέρνηση και οδηγώντας στην κρατική παρέμβαση στο Ταμείο το επόμενο έτος.
Η υπόθεση πήρε διαστάσεις όταν ο τότε εκτελεστικός διευθυντής, Μάρκο Αντόνιο Αραμάγιο, κατήγγειλε εσωτερικά την ύπαρξη «φαντασμάτων» έργων, υπερκοστολογήσεων και συστηματικών εκτροπών πόρων. Η μετέπειτα δίωξή του και ο θάνατός του υπό κράτηση προκάλεσαν εθνικό διάλογο για τις θεσμικές ευθύνες και τη χρήση της ποινικής δίωξης για πολιτικούς σκοπούς.
Η σημερινή δίωξη κατά του Άρσε σχετίζεται με τον ρόλο του στο διοικητικό συμβούλιο και τη συμμετοχή του σε διοικητικές αποφάσεις κατά τα χρόνια που παγιώθηκε το παράτυπο σύστημα. Η Εισαγγελία εξετάζει εάν υπήρξαν παραλείψεις, εγκρίσεις ή επικυρώσεις από πλευράς του που διευκόλυναν το μοτίβο των εκτροπών, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημη εκτίμηση της ζημίας που του αποδίδεται άμεσα.
Η σύλληψη λαμβάνει χώρα σε ένα κλίμα βαθιάς διάσπασης στο Κίνημα προς τον Σοσιαλισμό (MAS), το οποίο από το 2023 έχει χωριστεί ανάμεσα στους οπαδούς του Έβο Μοράλες και του Άρσε. Η δικαστική επίθεση εντείνει αυτή τη ρήξη και αναδιαμορφώνει το πολιτικό σκηνικό στη Βολιβία σε μια περίοδο θεσμικής αβεβαιότητας, με πολλαπλές ανοιχτές υποθέσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση δημόσιων πόρων κατά τα χρόνια της απόλυτης κυριαρχίας του MAS.
